U bevindt zich hier: HomeThema'sRusland

Binnenvaart in Rusland

Klik voor vergrotingDe Russische Federatie beschikt over bijna 102.000 km bevaarbare vaarwegen met ruim 125 binnenhavens met een goede aansluiting op spoor- en wegvervoer. Het meeste binnenvaarttransporten vinden plaats in het Europese deel van Rusland. De belangrijkste rivieren zijn de Volga (Volga), Neva, Svir, Don, Dnepr. Met een aantal verbindingskanalen zijn diverse rivieren met elkaar verbonden, o.a.: Witte Zeekanaal, Volga-Balt-kanaal, Volga-Don-kanaal en Moskou-Volga-kanaal. De infrastructuur zoals vaarwegbreedte, vaarwegdiepte, sluizen bruggen is vrij goed.

Minder dan 4% van alle goederen wordt over de Russische binnenwateren vervoerd en staat totaal niet in verhouding met landen als België en Nederland. In 2004 werd 136 miljoen ton (m/t) goederen en ca. 30 miljoen passagiers over de binnenwateren vervoerd.

Het jaar 1988 was een recordjaar met maar liefst 580 m/t lading. Nadat het midden jaren ’90 zeer slecht ging met het vervoer over de binnenwateren (er werd niet meer dan 100 m/t getransporteerd), is er sinds 1999 weer een stijgende lijn. In 2010 verwacht men in Rusland een groei tot 230 m/t. De gezamenlijke overslag in de binnenhavens bedraagt ca. 200 m/t per jaar. Van de beschikbare capaciteit wordt voor ca. 40 a 50% gebruik gemaakt. Ruim 1.600 ondernemingen zijn actief met het goederen- en passagiersvervoer over de binnenwateren.

 

Binnenvaartvloot
De Russische binnenvaartvloot bestaat maar liefst uit ruim 29.000 schepen (Russian River Register 1-1-05). Hiervan zijn 15.000 vrachtschepen (motorvrachtschepen, sleepschepen, duwbakken ed.) met een totale laadvermogen van 12,7 m/t, inclusief 2,5 m/t tankschepen. Gemiddelde laadvermogen komt dus op bijna 850 ton. De totale capaciteit van sleepboten is 1,9 kW. De gemiddelde leeftijd van de schepen is 25 jaar. In totaal beschikt de Russische binnenvaartvloot over ongeveer 950 passagiersschepen met plaats voor 140.000 passagiers. De laatste 15 jaar is de binnenvaartvloot met 20% gereduceerd. In Rusland zit men te wachten op overheidssteun voor het moderniseren van de vloot.

 

Rivier-zeeschepen
Op de Russische binnenvaartwegen nemen ruim 1.100 diverse type rivier-zeeschepen een prominente plaats in. De schepen variëren van 1.400 tot 5.500 ton laadvermogen. In 2004 transporteerden deze schepen meer dan 30 miljoen ton lading. Meer dan 90% werd vervoerd door grote rederijen als Volgotanker, North-West Shipping, Volga Shipping en White Sea - Onega Shipping waarvan de laatste het grootste aantal rivier-zeeschepen heeft.

Het gebruik van rivier-zeeschepen is aantrekkelijk voor scheepvaartmaatschappijen omdat deze schepen het hele jaar door ingezet kunnen worden. Als de rivieren voor een aantal maanden dichtgevroren zijn, worden ze op zee ingezet. Een groot deel van de binnenvaartschepen ligt dan door het ijs een aantal maanden stil. Omdat de rivier-zeeschepen om die reden zeer efficiënt zijn, laten de scheepvaartmaatschappijen regelmatig nieuwe schepen tot ca. 6.500 ton bouwen.

Doorontwikkeling van rivier-zeeschepen op de Russische binnenvaartwegen wordt enigszins vertraagd door een aantal knelpunten op Russische vaarwegroutes. De laatste jaren hebben zich twee belangrijke vervoersstromen geconcentreerd op St. Petersburg en Rostov aan de Don, respectievelijk 17,5 en 19 m/t per jaar. Deze vervoersstromen zorgen voor een verkeersdrukte op de Volga-Baltic-waterway (vaarroute) en de Volga-Don-waterway (vaarroute). De tijd die nodig is om deze vaarroutes af te leggen is bijna verdubbeld door wachttijden bij sluizen ed. Een ander knelpunt is Een ander knelpunt op de waterwegen van het Europese deel van Rusland is Slot Gorodetsky op de Rivier Volga. Grote schepen moeten in afwachting van een hogere waterstand 2-3 dagen wachten voordat zij het slot kunnen passeren.

De Russische Federatie wil knelpunten op de Volga-Don-waterway oplossen voordat men in 2007 de vaarroute internationaal openstelt. Hetzelfde geldt voor de Volga-Baltic-waterway, die in 2010 wordt opengesteld.

 

 

Unified Deep Water System of Russia
Zoals gezegd vinden de meeste binnenvaarttransporten plaats in het Europese gedeelte van Rusland. In dat gebied zijn de belangrijkste rivieren: Volga (Wolga), Kama, Don en Neva en de kanalen: Volga-Baltic kanaal, Witte Zee kanaal, Volga-Don kanaal en de Moskou kanaal. De grootste meren zijn het Ladogameer en het Onegameer.
Deze vaarwegen maken deel uit van het zogenaamde Unified Deep Water System of Russia(UDWS) die een aantal zeeën met elkaar verbindt. Het zijn de Witte Zee met vervolgens de Barentszzee/Noordelijke IJszee, de Oostzee via de Finse Golf, de Zwarte Zee via de Zee van Azov en de Kaspische Zee.
Totaal bestaat UDWS uit 6.500 km vaarwegen met een gegarandeerde diepgang van 3,60 mtr. en zijn geschikt voor schepen tot ruim 5.000 ton.

 

UDWS - Vaarwegtrajecten
Volga-Baltic-Waterway
De Volga-Baltic Waterway bestaat sinds 1964 en is een netwerk van bevaarbare rivieren, kanalen en meren. Het verbindt de zeehaven St. Petersburg met Moskou, Volgograd en andere steden langs de Volga, Kama. Op deze route varen grote vrachtschepen en rivier-zeeschepen en is 226 dagen per jaar normaal bevaarbaar. De rest van het jaar is het dichtgevroren.

White Sea Waterway
De White Sea Waterway is een verbinding tussen de Witte Zee (Belomorsk) en het Onegameer dat weer aansluit op de Volga-Baltic-vaarroute. De route is 227 km lang en bestaat uit 43 km. lange kanaal White Sea Canal, de rest zijn vooral meren. Het kanaal werd in 1933 geopend. Op deze route liggen 19 sluizen waarvan 13 met 2 kolken en 6 met één kolk.

Volga-Don-Waterway
De Volga-Don-Waterway is een verbinding tussen de Kaspische Zee (Astrakhan) en de zee van Azov (Zwarte Zee) en bestaat uit de Volga (tot ong. Volgograd), het Volga-Don Canal en de rivier de Don. Het 50 kilometer lange Volga-Don Canal werd in 1952 opengesteld en er kunnen schepen tot 3000 ton varen.

Regio Kaliningrad
Een vreemde eend in de bijt is regio Kaliningrad, het stukje Rusland tussen Litouwen en Polen met als hoofdstad Kaliningrad. De regio is ingebouwd tussen de andere landen en heeft geen aansluiting op het grote Rusland. Hooguit via zee (Oostzee en de Finse Golf). Het stukje Rusland geeft wel toegang tot West-Europa, wat waarschijnlijk dan ook de reden is dat Rusland dit gebied heeft behouden. De regio Kaliningrad beschikt over 600 km binnenvaartwegen. De belangrijkste zijn de rivieren Pregolya en Neman. De inland waterwegen in Kaliningrad regio sluiten aan op waterwegen in Litouwen, Polen en vervolgens met de rest van Europa.

 

Rivieren en meren
Klik voor vergrotingVolga

De Volga is de grootste rivier van Europa. De Volga ontspringt op de Valdajhoogte en mondt uit in de Kaspische Zee (Astrachan). De rivier staat op de 16 e plaatst in de wereld. De Volga ontspringt slechts op 228 meter boven de zeespiegel en is over een lengte van 3.530 km bevaarbaar. Met zijrivieren inbegrepen is deze bevaarbare lengte meer dan 17.000 km. Door middel van verbindingskanalen staat de Volga in verbinding met de Oostzee, de Witte Zee en de Zwarte Zee. De hoofdstroom van de Volga wordt direct gevoed door ongeveer 200 zijrivieren. De Volga kent een gemiddeld verval van 7 cm per km.
De Volga is verdeeld in 4 trajecten, namelijk:

    • Boven-Volga: vanaf de bron in Wolgowerchowje ( Valdajhoogte) tot de zijrivier de Oka.
    • Boven-Midden Volga: vanaf de monding van de Oka tot de monding van de zijrivier Kama.
    • Beneden-Midden Volga: Vanaf de monding van de Kama tot de stad Wolgograd (voorheen Stalingrad).
    • Beneden Volga: Vanaf de stad Wolgograd tot de monding in de Kaspische Zee (deltagebied Astrachan).

De Volga is behoorlijk gekanaliseerd en heeft behoorlijk veel stuwdammen, waardoor de rivier feitelijk is veranderd in een keten van meren. De waterkrachtcentrales met hun stuwdammen zorgen voor een belangrijke aandeel voor de stroomvoorziening in het Europese Rusland. Belangrijkste waterkrachtcentrales/stuwdammen zijn o.a.: Wolskoje (Moskou stuwmeer); Uglitsch; Rysbinsk; Gorodez (Nizjnij Novgorod); Tscherboksary; en de hoogste stuwdammen Kuibbyschew met een stuwhoogte van 27 mtr. en Wolgograd met een stuwhoogte van 26 mtr.

 

Volga-verbindingskanalen

Volga-Don-kanaal
Het Volgo-Don-kanaal verbindt de Volga (nabij Volgograd) met de rivier de Don. Het 60 km lange kanaal werd in 1952 opengesteld en is geschikt voor schepen tot 3000 ton. De schepen worden tot 88 meter boven het Volga bekken geheven, om vervolgens weer 44 meter naar het Don bekken af te dalen. Vanaf de monding van de Don (Zee van Azov) is het 350 km varen naar het Volga -Don-kanaal. Vanaf Volvograd is het ca. 400 km varen naar de monding in de Kaspische Zee (Astrachan). Foto:Intrasea

 

Moskou-Volga-kanaal
Het Moskou-Volga-kanaal werd in 1937 geopend. Het kanaal wat Moskou met de Volga verbindt werd in vijf jaar tijd gebouwd en is 128 km lang, verdeeld over 6 sluizen. De gemiddelde diepte is 5,5 meter, met een gemiddelde breedte van 85,5 meter. Het Moskou-Volga-kanaal is toegankelijk voor grote schepen en vervangt grotendeels de Moskou rivier die alleen bevaarbaar is voor kleine schepen/jachten. Het kanaal is tevens een belangrijke verzorgingsader van vers water voor de hoofdstad Moskou. Foto:Intrasea

 

Volga-Baltic-kanaal
Het Volga-Baltic-kanaal vormt samen met de Sheksna rivier een verbinding tussen de Volga en het Onegameer. Vanaf het Onegameer is er een aansluiting op de White Sea-Waterway, dat een verbinding is tussen St.Petersburg (Oostzee) en Belomarsk (Witte Zee). Het kanaal werd in de 30-er jaren gebouwd en in de jaren ’60 zodanig aangepast dat het toegankelijk is voor grote binnenvaartschepen en rivier-zeeschepen. Foto:Intrasea

 

 

 

 

Witte Zee kanaal
Het Witte Zee-kanaal verbindt het Onegameer met de Witte zee. Het kanaal maakt deel uit van de White Sea Waterway, dat een verbinding is tussen St.Petersburg (Oostzee) en Belomarsk (Witte Zee). Het kanaal is in 1933 en i n de jaren ’60 gemoderniseerd, waarmee het goed bevaarbaar is voor grote binnenvaart- en rivier-zeeschepen. Foto:Intrasea

 

 

Oka
De rivier Oka is een belangrijke zijrivier van de Volga en heeft een lengte van 1.500 kilometer. Oka betekent water. De Oka ontspringt in in het zuiden van het Oeralgebergte. Over een afstand van 890 km is de Oka bevaarbaar voor grote binnenvaartschepen.

 

Kama
De rivier Kama (Tatar) is met een lengte van 1.805 km Europa's 4e grootste rivier. De rivier ontspringt in Udmurtia en mondt uit op de Volga. De Kama is een zeer brede rivier, waarvan het smalste deel een kilometer breed is.

 

Don
De rivier de Don is een rivier in het zuiden van Europees Rusland. Met een lengte van 1.870 km is het de 5 e rivier van Europa. De Don ontspringt in het oblast Toela ten zuiden van Moskou. De rivier stroomt in zuidelijke richting en zijn benedenloop maakt het een oostelijke boog. Hier komt de Don dicht bij de Volga, waarmee ze sinds 1952 door het Volga-Don-kanaal is verbonden. Het laatste traject verloopt in zuidwestelijke richting. Bij de monding in de Golf van Taganrog (Zee van Azov, Zwarte Zee) ligt een delta met 3 bevaarbare armen. Aan het begin van de Delta ligt de stad Rostov aan de Don (Rostov na Donoe).

 

Dnepr
De rivier de Dnepr stroomt door de Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne. Het is met de lengte van 2.200 km de 3 e rivier in Europa en is over een afstand van 1.990 km bevaarbaar. De Dnepr ontspringt bij Vjasma en mondt uit in de Zwarte Zee. Net als vele Russische rivieren heeft de rivier een aantal stuwdammen die voor elektriciteitswinning worden gebruikt. Het 70 km lange Dnepr-Nemankanaal en het 80 km lange Dnepr-Boegkanaal zijn van groot belang voor de verbinding met het Oostzeegebied.

 

Ladogameer
Het Ladogameer is met een oppervlakte van 18.100 km2 (bijna de helft van Nederland) het grootste meer van Europa. Grootste diepte is 225 mtr. Het meer ligt in Noordwest Rusland ten noordoosten van St.Petersburg. De Finse grens ligt op 25 km. afstand vanaf de noordkant van het meer. Het meer watert via de rivier Neva af op de Finse Golf en daarmee op de Oostzee. Het Ladogameer wordt gevoed door de rivier Svir, die het water van het Onegameer aanvoert, en door een reeks van rivieren die vanuit het oostelijke Finse merengebied komen. Het meer vriest enkele maanden per jaar dicht.

 

Onegameer
Het Onegameer ligt in het noordwesten van Rusland en is na het Ladogameer het grootste meer van Europa. De oppervlakte bedraagt 9.616 km2. De rivier de Svir verbindt het meer met het Ladogameer. Het meer is rijk aan eilanden en de grootste diepte bedraagt 127 mtr. Het Onegameer maakt deel uit van een belangrijke scheepvaartroute. Sinds 1933 verbindt een 227 km lang kanaal, het Witte-Zee-Baltisch Kanaal (Belomorsko-Baltijskij kanal) het meer met de Witte Zee. Het is het langste kanaal van Europa. Het Volga-Oostzeekanaal (Volgo-Baltijskij kanal) verbindt het met de Volga.

 

Neva
De Neva rivier is 74 km lang en varieert van 200 tot 1200 meter breed. De Neva stroomt van het Ladogameer naar de Oostzee (Finse Golf) en is onderdeel van het Volga-Baltische waterweg tussen de Oostzee, de Kaspische Zee en de Witte Zee. Aan de monding van de Neva ligt St. Petersburg.

 

Svir
De rivier Svir verbindt het Onegameer met het Ladogameer. De Svir is 224 km lang met 2 sluizen.

 

Tekst: Paul Hoekman

Bronnen: o.a. Russian Market of Inland Water Transport (Mr. Evigueni Kormyshov); Main problems of Inland Navogation an possible ways of their solution (Mr. Alexandr Zaitsev); www.intrasea.com met Inland Waterways - Russian Federation en Russian Federation Transport policy and startegy for inland markets; diverse internetencyclopediën als Wikipedia en Encarte.

 

foto: Intrasea
foto: intrasea

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Link_portalbinvrt
Link_CBRB Link_KonSchut
Link_BLN Link_BVB
Link_PBV Link_INE
Link_Blueroad Link_Flexfleet
Link_OCB Link_eu_Edinna
Link_EICB Link_BTB
Link_Agentschap Link_CCR
Link_WWINN Link_Rivers
Link_eu_Platina Link_eu_naiades
Link_Vaarweg Link_wetgeving
Link_techniek en bemanning
Link_Schuttevaer Link_Scheepvaartkrant
Link_Binnenvaartkrant Link_NT
EICB.png
Ga naar boven