U bevindt zich hier: HomeThema'sDe Rijn

De Rijn

De rivier de Rijn ontspringt op 1602 meter hoogte in Graubünden, in de Zwitserse Alpen. Met een lengte van 1324 km één van de langste rivieren in Europa. Andere benamingen voor de Rijn zijn: Rhein (Duits), Rhin (Frans), Rhine (Engels), Rhenus (Latijns). De rivier stroomt door Zwitserland, Liechtenstein (grensrivier), Oostenrijk (grensrivier), Duitsland, Frankrijk (grensrivier) en Nederland. Ruim 800 km lang stroomt de Rijn door Duitsland. Plaatsen en bijzonderheden langs of in de Rijn worden aangegeven met de kilometerraai aangevuld met LO (linkeroever) en RO (rechteroever), gerekend met de rug naar de oorsprong (het gezicht dus richting monding).

 

 Overzicht

Afb: www.Rheinreise.deVan Zwitserland tot Nederland is de Rijn in diverse trajecten verdeeld. Zo heet de rivier tot aan de Bodensee (Bodemmeer) de “Alpenrijn”. Na de Bodensee vervolgt de rivier vanaf Konstanz en heet tot aan Basel “Hoogrijn” (Hoghrhein). Vervolgens vanaf Basel tot Bingen “Bovenrijn” (Oberrhein) en vanaf Bingen tot aan Bad Godesberg (Bonn) “Middenrijn” (Mittelrhein). Naast grootschalig goederenvervoer is dit gedeelte eveneens een toeristische trekpleister. De rivier stroomt namelijk op dit traject door het heuvelachtige Hunsrück- en Eifelgebied aan de linkeroever en het Taunus- en Westerwaldgebied aan de rechteroever, met veel pittoreske plaatsjes. Vanaf Bad Godesberg is het langzaam aan gedaan met het heuvelachtige landschap. Tot aan de Duits-Nederlandse grens heet de rivier “Nederrijn” (Niederrhein), waar vooral industrie een belangrijke plaats inneemt.

Hoe krom het ook mag klinken, maar Nederland heeft zijn eigen “Boven-Rijn” en “Neder-Rijn”. Zo heet de rivier vanaf Spijkse Veer tot aan de splitsing Waal/Pannerdensche Kop, inclusief het Bijlandsch Kanaal, de “Boven-Rijn”. Dit traject is een kleine 10 km lange grensrivier. De rechteroever is Nederland en linkeroever Duitsland.
Vanaf de splitsing Pannerdensche Kop, splits de Rijn zich op. Ca. 2/3 van het water gaat via de Waal, Boven-, Beneden- en Nieuwe Merwede richting zee. Dit is tevens het drukst bevaren gedeelte in Nederland. De overige 1/3 deel wordt via het Pannerdensch Kanaal afgevoerd. Na zo’n 8,5 km wordt het waterafvoer bij de IJsselkop wederom gesplitst. De 1e vertakking (2/3) stroomt het water via de Neder-Rijn (is tot Wijk bij Duurstede) en Lek richting Rotterdam naar zee. De 2e vertakking (1/3) stroomt via de Geldersche IJssel, via het IJsselmeer, richting de Waddenzee.

 

 Waterstanden

De waterstanden op de Rijn zijn zeer grillig en kan meters verschillen. Zo staat het hoogterecord in Lobith op 16,87 m in 1926 (2e op 16,64 m in 1995) en het laagterecord op 6,90 in 2003. Een verschil van maar liefst 10 meter. Hieronder een voorbeeld van de waterstanden in Lobith t.o.v. NAP. Betreft een overzicht gedurende de tijdsperiode 1900 tot en met 2005. Groen staat voor hoogwater, blauw voor laagwater en rood voor gemiddelde waterstand.
Het lijkt alsof de gemiddelde - en lage waterstand steeds minder wordt, echter wat niet doorberekend is, is het uitslijten van de bodem bij Lobith. Volgens Rijkswaterstaat zou de bodem ca. 2 cm per jaar t.o.v. NAP uitslijten. Dit betekent dat er bij een bepaald waterpeil in het verleden minder water door de rivier stroomde dan nu het geval is. Ook klimaatverandering heeft gevolgen voor de waterstand. Onderzoeken geven bijvoorbeeld aan dat in de toekomst vaker zeer lage waterstanden zullen voor komen.

Laag water
Lage Rijnafvoeren zijn vrij normaal tegen het einde van de zomer en in het najaar. Droge en warme zomers hebben tot gevolg dat de watervoorraad in het stroomgebied dan gering is, terwijl het aanbod van smeltwater uit de Alpen ook afneemt. Soms komen lage rivierafvoeren ook voor gedurende droge en koude perioden in de winter. Gedurende zo’n periode wordt de toevoer van water naar de Rijn letterlijk en figuurlijk bevroren.

De waterstand van de Rijn bij Tolkamer bereikte eind september 2003 een laagterecord van 6,90 m boven NAP. Maar dat wil niet zeggen dat het ook de minst beschikbare waterdiepte voor schepen was. Wie een goed beeld wil hebben van de gevolgen van de droogte op de hoeveelheid water in de Rijn, moet naast de waterstand ook de zogeheten waterafvoer erbij pakken. Het jaargemiddelde van de Boven-Rijnafvoer te Lobith is 2200 m3/s en de gemiddelde zomerafvoer (mei–oktober) is 2000 m3/s. De laagste Rijnafvoer bij Lobith werd gemeten op 4 november 1947, bij een waterstand van 7,54 m. Toen stroomde er 620 kubieke meter water per seconde door de rivier. Het waterpeil was echter hoger dan het record in 2003 (6,90m), omdat de rivierbodem destijds ongeveer een meter hoger lag. Momenteel voert de Rijn bij een waterstand van ongeveer 6,90 meter boven NAP nog ongeveer 800 kubieke meter water per seconde af. Aanzienlijk meer water dus dan in 1947.

Vaardiepte
Een waterstand van bijvoorbeeld 7,00 meter zou suggereren dat de problemen voor de schippers wel meevallen, maar het tegendeel is waar. Voor de scheepvaart is vooral de minst gepeilde diepte van belang. Dat is de hoeveelheid water die in de vaargeul staat. Om dit te kunnen berekenen zijn waterstand-, Overeengekomen Laagste Rivierstand (OLR) en bodemligging van belang.

Pegel
Langs de gehele Rijn (Konstanz tot de Noordzee) zijn 31 zogenaamde Pegels geplaatst. Deze geven de aktuele waterstand aan (dus niet de vaardiepte). De Pegels staan in: Konstanz, Rheinfelden, Iffezheim, Maxau, Speyer, Mannheim, Worms, Mainz, Oestrich, Bingen, Kaub, Koblenz, Andernach, Oberwinter, Bonn, Köln, Düsseldorf, Duisburg-Ruhrort, Wesel, Rees, Emmerich am Rhein, Lobith, Pannerdense Kop, IJsselkop, Nijmegen Hafen, Tiel, Zaltbommel, Vuren, Krimpen, Dordrecht en Rotterdam.
Voor de scheepvaart zijn de Pegel van Duisburg-Ruhrort en Kaub de belangrijkste. Duisburg is van belang voor het traject tot Koblenz en Kaub voor de Bovenrijn.

Meer over vaardiepte, OLRhistorische waterstanden Lobith en gevolgen klimaatverandering

 

 Traject Alpen – Rheinfelden

In de Alpen begint de Rijn met twee bergstromen: de Vorderrhein en de Hinterrhein. Vanaf Reichenau (CH) komen beide stromen samen. Vanaf Reichenau is de Rijn 1324 km lang. Tussen Reichenau en de Bodensee is de rivier eerst een grensrivier tussen Liechtenstein/Zwitserland (traject Warteu-Büchel) en vervolgens tussen Oostenrijk/Zwitserland (traject Büchel-Lustenau). Vanaf Lustenau stroomt de rivier alleen door Oostenrijk, waar het bij het plaatsje Fussbach uitmondt in de Bodensee. Op de Bodensee, een aantal kilometers vanaf de monding, ligt het drielandenpunt Oostenrijk/Duitsland/Zwitserland. Daarna is de Bodensee een grensmeer is tussen Duitsland en Zwitserland. Vanaf Konstanz gaat de Rijn verder als rivier. Hier begint ook de kilometertelling tot Hoek van Holland, de monding van de Noordzee. Hoewel de rivier eerst nog door het kleinere Kellersee stroomt en vanaf Stein am Rhein echt een rivier blijft tot aan de Noordzee. Tussen Konstanz en Basel is de rivier, op een paar trajecten na, een grensrivier tussen Zwitserland en Duitsland. De tussenliggende trajecten bij o.a. Stein am Rhein, Schaffhausen (beroemde waterval), Eglisau en Basel liggen op Zwitsers grondgebied. Ongeveer halverwege het traject Konstanz-Basel bij Felsenau (Waldshut) mondt de eerste grote zijrivier, de Aare, uit in de Rijn.
Vanaf Rheinfelden (kmr.150), bovenstrooms van Basel (kmr.167), is de Rijn bevaarbaar voor het beroepsgoederenvervoer. Vanaf Rotterdam is dit de verst bereikbare plek met een vrachtschip. Overigens is bovenstrooms van Rheinfelden, bij o.a. Schaffhausen en op de Boden- en Kellersee, wel sprake drukke passagiersvaart (rondvaart en veerdiensten) en op de meren veel watersport. foto: www.konstanz.de

 

Traject Rheinfelden tot de Nederlandse grens
Naast grootschalig goederenvervoer vindt op de Rijn veel passagiersvervoer plaats. Zowel met rondvaartenboten als met cruiseschepen. Vanaf Rheinfelden tot de Noordzee is de Rijn voor de grote vracht- en cruiseschepen bevaarbaar. Het traject is 885 kilometer lang.

 

Sluizen op de Boven-Rijn
Om vanaf Basel in Rotterdam te komen moet de scheepvaart op de Boven-Rijn, over een traject van bijna 170 km, 10 sluizen passeren. Vanaf Iffezheim (kmr.334) tot Rotterdam (kmr.1000) heeft de scheepvaart verder geen hinder meer van sluizen. De sluizen hebben met een verval tot zo’n 13 meter. Het traject is tevens het gekanaliseerde gedeelte van de Rijn. De sluizen zijn van boven naar beneden: Kembs (kmr.179); Ottmarsheim (kmr.194); Fessenheim (kmr.211); Vogelgrün (kmr.225); Marckolsheim (kmr.240); Rhinau (kmr.256); Gerstheim (kmr.272); Strassbourg/Neuhof (kmr.288); Gambsheim (kmr.309); Iffzheim (kmr.334). Vervolgens nog een kleine 666 km naar Rotterdam. foto: www.wsv.de

 

Zijrivieren en kanalen traject Rheinfelden - Emmerich

Rhein-Rhone-kanaal: Bij Basel is een aansluiting op het Rhein-Rhone-kanaal, een verbindingskanaal tussen het Rijn en Rhonegebied.

Rhein-Marne-kanaal: Bij Straatsburg is een aansluiting op het Rhein-Rhone-kanaal en Rhein-Marne-kanaal.

Neckar: In Mannheim mondt zijrivier Neckar uit in de Rijn. De Neckar is geschikt voor grote binnenvaartschepen. Bereikbare plaatsen zijn o.a. Heidelberg, Heilbronn en Stuttgart.

Main: Tegenover Mainz mondt de zijrivier Main uit in de Rijn. De Main is geschikt voor grote binnenvaartschepen. Bereik- bare plaatsen zijn o.a Frankfurt, Afschaffenburg, Würzburg en Nürnberg. De Main is samen met het Main-Donaukanaal het verbindingstraject tussen het Rijn en Donaugebied. Zo is een scheepvaartroute ontstaan tussen de Noordzee (Rotterdam) en de Zwarte Zee (o.a. zeehaven Konstantza in Roemenië).

Nahe: Bij Bingen mondt het zijriviertje Nahe uit in de Rijn.

Lahn: Tussen Ober- en Niederlahnstein mondt de zijrivier Lahn uit in de Rijn.

Moezel/Saar: Bij Koblenz mondt de Moezel uit in de Rijn en is geschikt voor de grote binnenvaartschepen. Bereikbare plaatsen zijn o.a Cochem, Bernkastel, Trier en Mettert in Luxemburg. Bovenstrooms Trier mondt de rivier Saar uit in de Moezel, waarmee zowel de Moezel als Saar gezamenlijk uitmonden in de Rijn.

Ahr: Vlak bij het plaatsje Kripp (nabij Remagen) mondt het zijriviertje Ahr uit in de Rijn.

Sieg: Tegenover Bonn, bij Mondorf mondt het zijriviertje Sieg uit in de Rijn.

Wupper: Bij Leverkussen mondt het riviertje Wupper uit in de Rijn.

Ruhr/ Rijn-Hernekanaal: In Duisburg stroomt de zijrivier Ruhr in de Rijn. In Duisburg is ook de toegang tot het Rijn-Hernekanaal. Dit kanaal verbindt Noord-Duitsland, Polen en Tsjechië met het Rijngebied.

Lippe/ Wesel-Dattelnkanaal: Bij Wesel stroomt de zijrivier Lippe in de Rijn. Tevens is in Wesel ook de toegang tot het Wesel-Dattelnkanaal. Ook dit kanaal verbindt Noord-Duitsland, Polen en Tsjechië met het Rijngebied.

 

 

Binnenvaartschepen op de Rijn

Op de Rijn komen nagenoeg alle binnenvaartnationaliteiten voor. Zowel schepen uit het Rijngebied als Donaugebied en Polen en Tsjechië. De Nederlandse binnenvaartschepen vormen veruit de meerderheid. Tegen de 50% lading wordt door Nederlanders vervoerd. Op zich is dat niet zo vreemd. De meeste lading komt uit of gaat naar de Nederlandse zeehavens. Daarnaast heeft Nederland de meeste binnenvaartschepen. Op de tweede plaats en grote achterstand staat Duitsland. Sinds de opening van het Main-Donaukanaal in 1992 en de vrede in Midden-Europa, varen steeds meer binnenvaartschepen uit de Donaulanden in het Rijngebied. Meestal is de bestemming Rotterdam, waar ze lading halen en/of brengen. Vooral op de Benedenrijn zijn de Poolse en later de Tsjechische schepen een bekend gezicht. Deze schepen varen vooral via de Noord-Duitse kanalen op Nederland of België. Doorgaans komen zij bij Wesel en Duisburg op de Benedenrijn uit. Maar via Delfzijl is ook nog een mogelijkheid.

 

Soort schepen
Op de Rijn varen diverse type schepen. Zo zijn de schepen die alleen op de Rijn varen niet zo snel gebonden aan de hoogte van zeer lage bruggen, zoals op de Duitse kanalen. Het tankschip en het Tsjechisch schip hieronder zijn typische kanaalschepen. Door de bouw en de mogelijkheid om de stuurhut in het dek te kunnen laten zakken, maakt dat zij weinig problemen hebben met de lage doorvaarthoogte op de Duitse kanalen. Leeg moeten ze doorgaans wel ballast zetten. De drogeladingschepen (bulk) in het midden zijn multifunctionele schepen. Ook zij kunnen de stuurhut flink laten zakken, maar de zogenaamde kruiplijn is weer net iets meer dan de typische kanaalschepen. Voor de zijrivieren van de Rijn zijn ze weer zeer geschikt. Op de zijrivier als Neckar en Moezel zijn de bruggen doorgaans lager dan op de Rijn. Het containerschip (Dortsman, 135m) en het autoschip (Terra, 110m) zijn echte typische Rijnschepen, veel volume en laadvermogen en een grote kruiplijnhoogte. Aardig wat vrachtschepen varen stroomopwaarts met een duwbak voor het motorschip of in de daalvaart naast het motorschip. Dit zijn zogenaamde koppelverbanden. De laatste jaren zijn ook motorvrachtschepen in de vaart gebracht die maar liefst met drie bakken mogen varen. Meestal beperkt het zich tot de vaart Rotterdam - Duisburg.

 

Duwvaart

Eveneens varen op de Rijn aparte duwboten met duwbakken. Je komt ze in diverse samenstellingen tegen. Namelijk een duwboot met 1, 2, 4 of zes duwbakken. Op de Rijn is het merendeel 4-baksvaart en bij genoeg waterstand met regelmaat een 6-baksduwstel. Een duwstel met 4 bakken is ong. 193 m lang en 22,80m breed en neemt dan 9600 ton lading mee. Met nog twee bakken erbij kom je op een lengte van 269,50 en een laadvermogen van 14.400 ton. Is een duwstel met 6 duwbakken in de daalvaart dan worden ze niet twee aan twee voor elkaar gekoppeld maar dan is het drie aan drie. Het samenstel wordt dan maar liefst 34,20 m breed. Vier- en zesbaks duwvaart komt met name voor op het traject Rotterdam - Duisburg (Rijn) waarmee hoofdzakelijk kolen en erts wordt vervoerd. De besproken schepen zijn nog maar een fractie van wat er op de Rijn vaart. Ook kleinere-, oudere- en andersoortige schepen varen op de Rijn. Een kijkje op bijvoorbeeld de site Schiffahrts-Galerie geeft al snel een beeld van wat je in het Duitse Rijngebied (incl. kanalen en zijrivieren) aan schepen hebt varen.

 

 

Binnenvaartschepen in aantallen

Land

mvs

mts

duw boten

sleep boten

duw/ slb

mps

vracht duw bakken

tank duw bakken

sleep schepen

Totaal per land

België
1.099
200
-
-
112
153
200
6
7
1.777
Duitsland
937
369
-
146
296
1.000
915
47
88
3.798
Frankrijk
1.126
70
196
3
-
-
611
64
-
2.070
Luxemburg
26
27
11
9
-
6
2
2
-
83
Nederland
3.156
733
156
497
377
929
947
43
132
6.970
Zwitserland
18
45
7
1
-
39
-
-
1
111

Totaal Rijnlanden

.

6.362

1.444

370

656

785

2.127

2.675

162

228

14.809

Totaal Polen

105

-

236

9

-

76

384

162

492

1.464

Totaal Tsjechië

76

<

20

85

-

67

-

-

176

424

Totaal Miden-Europa

.

325

24

298

358

104

127

1.906

<>

1.192

4.334

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Goederenvervoer
foto:Op het traject Rheinfelden - Emmerich wordt jaarlijks ruim 200 miljoen ton (m/t) goederen vervoerd. Verreweg de meeste lading passeert de Duits/Nederlandse grens bij Emmerich/Tolkamer. Immers Rotterdam, Antwerpen en Amsterdam zijn voor Duitsland zeer belangrijke zeehavens. Voor 20% bestaat de lading uit bouwstoffen zoals stenen en zand; 16% betreft aardolie, mineralen en gas; bijna 15% ertsen en metaalafval en nog eens 15% betreft het vaste brandstoffen. Ruim 8% bestaat de lading uit chemische producten.

Van de 200 m/t lading wordt ca. 160 m/t met gemotoriseerde schepen vervoerd en 40 m/t met duwbakken. Van de 160 m/t lading dat met gemotoriseerde schepen vervoerd wordt, is grofweg ¾ met drogeladingschepen en ¼ met tankschepen. Met de duwbakken vaart men vooral op Duisburg met kolen en erts. Op 15 a 20 m/t na is de lading bestemd voor of afkomstig van Duitsland. De 15 a 20 m/t betreft transitoverkeer. Dat wil zeggen dat de lading tussen andere landen wordt vervoerd en daarbij Duitsland passeert. Bijvoorbeeld van Nederland naar Frankrijk of Zwitserland via de Duitse Rijn.

 

Over geheel Duitsland wordt ruim 240 m/t middels binnenvaartschepen vervoerd. Daarvan is ruim 160 m/t grensoverschrijdend vervoer, 57 m/t binnenlands vervoer en 23 m/t transito verkeer. Van de 240 m/t wordt ruim 180 m/t langs de Rijn geladen of gelost. Betreft 2/3 import en 1/3 export. Al met al is goed te zien dat maar een zeer klein deel van de vervoerde lading in Duitsland niet op de Rijn komt. Van de 240 m/t hebben de Nederlandse binnenvaartschepen een aandeel van 130 m/t. Dit zegt overigens wel iets over de impact van de Nederlandse binnenvaart. De Duitsers komen met 82 m/t op de 2e plaats en de Belgen met 17 m/t op de 3e plaats. De drie opvolgenden zijn Zwitserland (3,3 m/t), Polen (2,8 m/t) en Tsjechië (1,4 m/t). Nog kleinschaliger zijn Luxemburg, Frankrijk, Hongarije en Roemenië.

 

Belangrijke steden met binnenhavens
foto:Belangrijkste steden met binnenhavens, zijn o.a.: Rheinfelden (LO- kmr.150), Birsfelden (LO-kmr.162),
Basel (LO/RO-kmr.167), Straßburg (LO-kmr.290), Kehl (RO-kmr.295), Karlsruhe (RO-kmr.359),
Wörth am Rhein (LO-kmr.366), Germersheim (LO-kmr.385), Speyer (LO-kmr.400), Ludwigshafen (LO-kmr.425),
Mannheim (RO-kmr.425), Worms (LO-kmr.444), Gernsheim (RO-kmr.462), Mainz (LO-kmr.500),
Ober- en Niederlahnstein (RO-kmr.858), Koblenz (LO-kmr.592), Bendorf (RO-kmr.600), Andernach (LO-kmr.613),
Bonn (LO-kmr.655), Godorf / Wesseling (LO-kmr.671), Köln (LO/RO-kmr.688), Leverkusen (RO-kmr.700),
Dormagen (LO-kmr.710), Neuss (LO-kmr.740), Düsseldorf (RO-kmr.744), Krefeld/Uerdingen (LO-kmr.764),
Duisburg- Ruhrort (RO-kmr.776), Walsum (RO-kmr.791), Orsoy (LO-kmr.793), Wesel (RO-kmr.813) en
Emmerich (RO-kmr.852).

 

 

 Overslag in de Rijnhavens
Zoals gezegd wordt de meeste lading in de Duitse Rijnhavens overgeslagen. De grootste Rijnhavens zijn Duisburg (Europees grootste binnenhaven) goed voor ruim 51 m/t per jaar, Keulen met ruim 15 m/t en Mannheim/Ludwigshafen eveneens gezamenlijk goed voor ruim 15 m/t. Een overzicht:

 

Overslag Duitse Rijnhavens 2006 in mln ton
Duisburg 51,3 Kehl 3,2 Düsseldorf 2,5
Köln 15,6 Krefeld/Uerdingen 3,1 Orsoy 2,4
Mannheim 7,9 Hamm 3,0 Leverkusen 2,3
Ludwigshafen 7,6 Wesseling 2,9 Emmerich 1,2
Karlsruhe 7,1 Andernach 2,9 . .
Neuss 6,6 Mainz 2,5 . .

 

 

Containervervoer

foto:Op de Rijn kwam eind jaren ‘70 het containervervoer met binnenvaartschepen in opmars. In 1980 werd ca. 60.000 TEU vervoerd en in 1990 was dat al ca. 1 mln TEU. Momenteel wordt over heel Duitsland jaarlijks 2 mln teu vervoerd met binnenvaartschepen. Nederlandse schepen nemen hiervan 1,4 mln teu voor rekening. Duitsland komt op 322.0000 teu. Van de 2 mln teu is 1,6 mln teu im- en export, 234.000 transito en 182.000 binnenlands vervoer. Van de 2 mln teu gaat 1,4 mln teu over de Rijn. Dat betekent 2.900 teu per dag over de Rijn. Het overgrote deel van de containertransporten wordt verricht door Nederlandse schepen. Langs de Rijn zijn dan ook veel inland containerterminals in bedrijf (bijna 30), die door grote containerbinnenvaart-schepen worden bezocht. Veel van deze schepen hebben een lengte van 110 meter met uitschieters tot 135 meter. Ook maakt de binnenvaart gebruik van koppelverbanden. Dit zijn motorschepen met een duwbak ervoor of ernaast, zodat een fiks aantal containers meegenomen kunnen worden. Naast de kolen en ertsvaart (naar Duisburg) kent ook de containervaart lijndiensten, waarbij strakke schema’s worden aangehouden. Dit heeft alles te maken met een goede afwikkeling in de havens en service voor de klant. Immers zitten de containerschepen elkaar niet in de weg, de terminals kunnen een goed planning onderhouden en de klant weet waar hij aan toe is.

 

Ro/ro

foto:Over de Rijn wordt met speciaal uitgeruste schepen personenauto’s, bestelbusjes, opleggers en ander zwaar rollend materieel, zoals opleggers, tractoren en legermateriaal, vervoerd. Duisburg, Düsseldorf, Köln-Niehl, Mannheim en Wörth am Rhein zijn de belangrijkste ro/ro overslagplaatsen dit soort transporten. Ro/Ro transporten over de Rijn worden vooral verzorgd door: Het Zwijndrechtse bedrijf Interrijn Ro-Ro beschikt over speciale autoschepen. Dit zijn de Terra, Barco, Ingona, Kiruna, Titan en Forens. Een andere autotransporteur over de binnenwateren is Cobelfret Waterways, die voor de autotransporten tussen Duisburg en Vlissingen/Zeebrugge eigen schepen heeft. Dit zijn de Waterways 1, 2 en 3. Het Zwijndrechtse bedrijf Rhine Ro-Ro Service speciaal toegerust op het vervoer van zwaar rollend materieel met de speciaal uitgeruste schepen Vera en Dynamica en duwbakken roro 1 en roro 2. Voor meer informatie over het ro/ro vervoer kunt u op deze site terecht op pagina Roll on Roll off.

 

 

TOERISME

De Romantische Rijn
Los van het feit dat de Rijn vooral van groot economisch belang is, is er ook volop natuur en toerisme. Het meest toeristisch is het traject tussen Rüdesheim/Bingen en Düsseldorf, waarvan het gedeelte tussen Bingen/Rüdesheim en Köningswinter/Bad Honnef het meest romantische gevoelens opwekt. Op zich niet zo vreemd want op dit traject stroomt de Rijn tussen de heuvels door van het Hunsrück- en Eifelgebied aan de linkeroever en het Taunus- en Westerwaldgebied aan de rechteroever. Langs de Rijn liggen veel pittoreske plaatsjes als Bingen, Bacharach, Kaub, St. Goar, Boppard, Andernach, Bad Breisig, Linz en Köningswinter. Het traject van Rüdesheim tot en met Koblenz is zelfs tot het UNESCO wereldcultuurgoed . Naast toerisme staat het gebied ook bekend om de Rijnwijnen. Let wel: ook het traject tussen Mainz en Bingen staat hierom bekend.

 

VAN RÜDESHEIM TOT KOBLENZ

Tussen Rüdesheim en Boppard zijn veel interessante stadjes. De opsomming die we geven is stroomopwaarts, zowel de linker- als rechteroever. Bruggen zijn er nagenoeg niet om de ene Rijnoever met de ander te verbinden, dikwijls zal je wel een (betalende) overzetboot vinden.

Rüdesheim (RO – kmr.526)
Deze stad ligt aan de ingang van de 'Romantische Rijn'. Met zijn 10.000 inwoners is het een zeer groot en voornaam toeristisch centrum geworden. Rüdesheim is de uitgaansbuurt bij uitstek. Zijn bekendste straat is de 'Drosselgasse', een zeer smalle straat vol met wijngelegenheden. Het 'Niederwald Denkmal' is naast de Drosselgasse de bekendste attractie van deze stad. Het is een monument geplaatst bovenop een top, aan de voet van Rüdesheim. Je hebt daar vandaan een mooi uitzicht op Bingen en de prachtige Rijnvallei.
De bronzen Germania is 10 meter hoog (37.6 meter met sokkel). Jaarlijks komen er hier 2.5 miljoen bezoekers. Dame Germania werd gemaakt uit werkloze Pruisische kanonnen en zag in 1883 het levenslicht. Ze symboliseert de Duitse eenmaking van 1871. Zie ook: www.ruedesheim.de

 

Bingen (LO – kmr. 529)
Foto: Weekblad Schuttevaer Foto: Weekblad Schuttevaer
Bingen is een toeristenplaats met ruim 25.000 bewoners. De stad heeft veel te bieden uit de Romeinse periode. Het riviertje Nahe mondt in Bingen uit in de Rijn. Een kilometer benedenstrooms Bingen staat op een eilandje de “Mäuseturm” (Muizentoren), voorheen "Mautturm" (toltoren). De toren werd in 1689 verwoest en in 1855 herbouwd; en werd daarna gebruikt als signaaltoren voor de scheepvaart. Aan deze toltoren is ook een legende verbonden. Het eilandje met toren ligt in de beruchte “Binger Loch”. Het Binger Loch was vroeger één van de zwaartse hindernissen voor de scheepvaart. De Rijn doorbreekt hier de rotsformatie van het gebergte. In het Binger Loch lagen dan ook veel rotsformaties waardoor de doorvaartbreedte voor de scheepvaart zeer smal was. Naast de zeer beperkte doorgang had de scheepvaart ook de maken met zeer sterke stroomversnellingen wat het er niet gemakkelijker op maakte. In de 20ste eeuw zijn een aantal grootschalige verbeteringen aangebracht. In de jaren ’90 zijn de laatste aanpassingen uitgevoerd en kan de scheepvaart op een normale wijze het Binger Loch passeren. Zij het dat het er nog flink stroomt. Zie ook: www.bingen.de

 

De Muizentoren (Bingen), de legende

Bild:Binger Loch.JPGFoto: Wikipedia
Bijna duizend jaar geleden maakt bisschop Hatto zich niet geliefd door enorme hoge tol te eisen. Hoe minimaal de opbrengst ook was, één tiende moesten de boeren steeds afstaan. Maar nog was hij niet tevreden. Vlak voor zijn kasteel lag er een eilandje in de Rijn. Hier waren er vele schippers die even rustten voor zij door het gevaarlijk gebied voeren. De bisschop liet een toren bouwen op dit eiland en vroeg tol van alle schepen die voorbij voeren.
Zo was er een jaar dat de oogst mislukte, toch wou de bisschop zijn deel. Vele mensen stierven van de honger, maar hij zei dat hij liever zijn schuren liet leegeten door de muizen. Pas toen de mensen zijn paleis wilden aanvallen zei hij dat ze allen naar de schuur mochten gaan, slechts éénmaal. Alles wat ze zelf konden dragen mochten ze meenemen. De knechten lieten hen binnen, sloten de deuren en staken de schuur in brand. Iedereen stierf een verschrikkelijke vuurdood. Duizenden muizen die konden ontsnappen uit de schuur waren hun voedsel kwijt. Uitgehongerd trokken ze naar het paleis. De bisschop wist te vluchten naar de Muizentoren, maar ook daar was hij niet veilig. Met duizenden zwommen ze de Rijn over, vele muizen verdronken doch vele anderen bereikten levend de toren en ze aten de bisschop met huid en haar op. Bron: www.euroreizen.be

 

Bacharach (LO – kmr.543)
De oorspronkelijke naam voor Bacharach is Baccaracus en betekent “Het Keltische landgoed van Baccarus”. Bacharach is vooral bekend om de vestingmuur en het oude binnenstadje. Door de gunstige ligging aan de Rijn, was Bacharach een belangrijk handelscentrum voor het overladen en stapelen van wijn en hout. De "Binger Loch" vormde een onoverbrugbare hindernis op de Rijn voor grotere schepen. Goederen werden overgeslagen van kleinere naar grote schepen ter hoogte van Bacharach om verder stroomafwaarts naar Koblenz gebracht te worden. Sinds de herinrichting en opening van de "Binger Loch", dat de grootste belemmering van scheepvaart voor de middel-Rijn was, wordt Bacharach nu nog enkel door vele passagiersschepen bezocht. Zie ook: www.rhein-nahe-touristik.de

 

Kaub (RO – kmr.546)
In Kaub staat de voormalige toltoren, het kasteel Pfalzgrafenstein, op een eiland midden in Rijn. In 1327 werd met de bouw van het kasteel begonnen. Vroeger werd vanaf dit eiland tol geheven op de voorbijvarende schepen. De bovenstroomse muren van het kasteel zijn versterkt met ijzeren klemmen om het gebouw tegen ijsgang te beschermen. Voor een bezoek aan het Pfalzgrafenstein kan gebruik worden gemaakt van overzetvaartuigen. Voor de binnenvaart is Kaub berucht om de afgesloten Kauber Fahrwasser en het Wilde Gefahr.

 

Oberwesel (LO – kmr.550)
Oberwesel is een middeleeuws stadje met een complete vestingmuur met een tiental torens. Ook de Liebfrauenkirche is een toeristische trekpleister. De ruïne van Schönburg, waar nu een hotel is gevestigd, biedt een prachtig panorama. Zie ook: www.oberwesel.de

 

St.Goar (LO – kmr. 556) en Loreley (RO – kmr.554)
Schuin tegenover het kleine stadje St.Goar (camping) ligt de Loreley. Hier vandaan zie je goed de gevaarlijke stroming. Vroeger bracht de uitstekende rots in de Rijn, de Loreley, zeer gevaarlijke stromingen teweeg. Veel schepen sloegen op de rots, vooral bij nachtelijk uur, omdat de schippers moe waren St.Goar wordt gedomineerd door de restanten van de Rheinfelsburcht. Zie ook: www.st-goar.de en www.loreley-touristik.de

 

 

De Loreley, de legende

Bovenop deze hoge uitstekende rots zit een beeldschone vrouw, die lonkt naar de voorbijvarende schippers, op avondlijk uur. Hierdoor varen er velen tegen de klippen, slaan te pletter en verdrinken. Een jongeling had gehoord van deze beeldschone vrouw en haar gezang en huurde een schipper om hem er naartoe te brengen. Hij werd zodanig verliefd en wilde erbij komen. Hij sprong uit de boot en sloeg te pletter tegen de rots, met de dood als gevolg. Toen zijn vader dit hoorde stuurde hij een paar mensen naar de Loreley, om haar in de Rijn te werpen. De mannen klommen langs de rots omhoog, maar op het ogenblik dat ze haar in de Rijn wilden duwen, wierp de Loreley een witte sluier in de Rijn. De stroom begon te kolken en er woedde een storm, twee witte golven kwamen naar boven en omarmden de Loreley, die haar meenamen in de Rijn. Nooit zag men de Loreley nog terug. Bron: www.euroreizen.be

 

 

 

 

 

 

 

 

 

St.Goarhausen (RO –kmr. 556)
In St.Goarshausen staan twee burchten en is ook het bezoekerscentrum van de Loreley gevestigd. St.-Goarshausen is tevens een druk afmeerplaats voor rondvaartbotenie ook: www.rheinreise.de/StGoarshausen.html

 

Kamp Bornhofen (RO – kmr.568)
Deze plaats staat bekend om de legende van twee vijandige broers.

 

 De vijandige broeders, de legende

Boven dit stadje staan twee burchten, Sterrenberg en Liebenstein. Daar speelde zich ooit het tragische verhaal af van de vi jandige broeders, Heinrich en Konrad. Toen hun vader stierf moesten de twee broers de erfenis delen met hun blinde zuster. Ze bedrogen hun zuster, die met haar kleiner deel een klooster liet bouwen, aan de voet van de heuvel. De twee broers kregen ruzie en bouwden een muur tussen hun twee burchten. Nadat de erfenis volledig verspild was kwamen ze terug en spraken af om samen een dag op jacht te gaan. Degene die het eerst wakker was zou de andere wekken door een pijl af te schieten op zijn kamervenster. Maar op het moment dat de ene broer de pijl afschoot, opende de ander net het venster en hij werd pal in het hart getroffen en stierf. De andere broer vond geen rust meer en trok op kruistocht naar het Heilig Land, waar hij stierf. Bron: www.euroreizen.be

 

 

 

 

 

 

 

Boppard (LO – kmr.570)
Boppard ligt ten zuiden van een grote lus van de Rijn en is omringd door wouden en wijnbergen. Boppard is een pittoresk stadje met een eeuwenoud verleden en een levendig heden. Boppard, met in totaal 16.500 inwoners, omvat 10 stadsdelen in het Rijndal, op de Rijnhoogtes en in de voorste Hunsrück. Hiertoe behoort ook Bad Salzig, de enige badplaats met geneeskrachtige minerale bronnen aan de Midden-Rijn.

Boppard heeft veel bezienswaardigheden, o.a.: De Rijnlus met uitzicht op vier meren; een archeologisch park met Romeins kasteel (4de eeuw); de St. Severuskerk (12de/13de eeuw); de Karmelietenkerk (13de/14de eeuw); de burcht van de Trierse keurvorsten (14de eeuw). Verder heeft Boppard een 3 km lange Rijnpromenade. Vanaf Boppard worden veel rondvaarten naar de Lorely georganiseerd en wordt veel bezocht door veel cruiseschepen. Zie ook: www.boppard.de

 

 

De Duitse Rijnwijnen

 
Kabinettwijn: voor deze wijn gebruikt men de druiven van de eerste oogst.
Spätlesewijn: de druiven hebben bij deze wijn langer gerijpt en werden later geoogst.
Auslese: alleen de beste (opgekuiste) trossen van een late oogst worden geselecteerd voor deze wijn.
Beerenauslese: voor deze wijn gaat men elke druif apart waarderen op zijn rijpheid vooraleer gebruikt te worden.
Trockenauslese: wijn uit bijna tot krenten gedroogde druiven.
Eiswein: deze wijn werd bereid uit druiven die door nachtvorst zijn bevroren.

Meer informatie over deze en andere Duitse wijnen kan je vinden op www.deutscheweine.de, in het Nederlands op www.duitsewijn.nl. Specifiek voor deze regio bestaat er ook een website: www.mittelrhein-wein.com.

Het wijngebied langs de Rijn heeft twee gebieden: de 'Mittelrhein', van Königswinter tot Kaub en het 'Rheingaugebied' dat de omgeving van Rüdesheim behelst. Ook de Ahr die bekend is voor zijn rode wijnen komt tot aan de Rijn in Remagen. Zowel in Mittelrhein als in Rheingau is de Riesling verantwoordelijk voor 80% van de productie. De Rijnvallei kent heel wat wijnfeesten. Ieder dorpje heeft er wel één. Meteen is dit het uitgelezen ogenblik om de vele wijnboeren te leren kennen. De soort wijnen zijn:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

VAN KOBLENZ TOT BONN

Koblenz (LO – kmr.591)
De naam Koblenz is afkomstig van "Confluentes" wat betekent "samenvloeiing". Hier stroomt, bij de "Deutsches Eck", de Moezel in de Rijn. De stad is met 120.000 inwoners een zeer belangrijk wijncentrum voor zowel de Moezel- als de Rijnwijnen.
Op de Deutsches Eck staat het heropgebouwde ruiterstandbeeld van keizer Wilhelm I. Het origineel werd gebouwd in de periode 1893-1897. In maart 1945 vloog de 14 meter hoge keizer van zijn sokkel door een Amerikaanse granaat. Sinds 1993 is het opnieuw in al zijn eer hersteld. Op een hoger punt heeft men een prachtig zicht over de stad. Aan de andere kant staat de St.-Kastorkerk, grotendeels stamt ze uit 1200. Op de Rijnoever staat ook nog de “Rheinkrahn”, een onvolledige hijskraan uit 1611.
Ehrenbreitstein is na Gibraltar de grootste rotsvesting van Europa. Gebouwd rond het jaar 1000 door een zekere Ehrenbrecht. In de 17de eeuw werd ze een machtige vestiging. Maar in 1801, onder Napoleon, moest Ehrenbreitstein worden afgebroken. Na 1815 bouwden de Pruisen een nog sterkere vestiging, maar in 1919 moest ze opnieuw ontmanteld worden in opdracht van de Fransen. Bovenaan heeft men een prachtig zicht over de Moezel die in de Rijn stroomt. Tip: Wacht eens tot een schip van de Moezel de Rijn op vaart. U ziet dan dat de stromingen echt gevaarlijk zijn. Zie ook: www.koblenz.de

 

Andernach (LO – kmr.613)
De geschiedenis van deze stad gaat terug tot meer dan 2000 jaar geleden en is hiermee één van de oudste stadjes aan de Rijn. In het Stadtmuseum kan men alles te weten komen over het verleden van Andernach. Aan de Runder Turm vindt men nog herinneringen aan de Fransen, die in de 17de eeuw een poging ondernamen de stad te bezetten. Verder zijn er nog de ruïnes van de Stadtburg, vernield door de Fransen, en een 16de eeuwse Rijnkraan te vinden. Zie ook: www.andernach.net

 

Bad Breisig (LO - kmr.624)
De omliggende heuvels van Bad Breisig bieden prachtige panorama's. Eveneens zo aan het kasteel Rheineck (kan niet bezocht worden). Zie ook: www.bad-breisig.de

 

Linz (RO – kmr.630)
Linz staat bekend om de vakwerkhuizen en zijn middeleeuwse stadsmuren. Wandelen naar Burg Linz is eigenlijk een verplicht nummer. Van de oude burcht, gelegen aan de oevers van de Rijn, is bijna niets meer overgebleven. Maar op de restanten is één van de grootste toeristische attracties van de regio gebouwd. Zo is er een glasblazerij, een wapen- en folterkamer, een muziekinstrumentenmuseum, winkels en restaurants. Zie ook: www.linz.de

 

Remagen (LO – kmr.633)
Remagen is bekend om de brug in de Tweede Wereldoorlog. Hier stond in 1945 de enige brug over de Rijn die nog intact was. Toen de geallieerden ze gebruikten voor hun troepentransporten is de brug ingestort. De brug is er niet meer, maar er staan nog wat pijlers. In het Friedensmuseum 'Brücke von Remagen' is alles terug te vinden over het verleden van deze brug en plaats. Zie ook: www.remagen.de

 

 Siebengebirge

Het Zevengebergte (Siebengebirge) is een gebergte dat ten zuidoosten ligt van Bonn, in de buurt van de steden Königswinter en Bad Honnef en het bestaat uit meer dan 40 bergen en heuvels. Het is een vulkanisch gebergte, dat ongeveer 25,5 miljoen jaar geleden is ontstaan. Het grootste gedeelte van het Siebengebirge is onderdeel van het Nationaal Park Siebengebirge. De grootste bergen zijn Großer Ölberg (460m); Löwenburg (455m); Lohrberg (435 m); Nonnenstromberg (335m); Petersberg (331m, vroeger Stromberg geheten); Wolkenburg (324m) en Drachenfels (320m).

 

 

 

 

 

 

 

 

Köningswinter (RO – kmr.645)
Königswinter telt ongeveer 40.000 inwoners en is één van de drukst bezochte plaatsen aan de Rijn. Het kent ook succes door zijn goede ligging aan het Siebengebirge en natuurlijk ook door de Drachenfels, gelegen op een legendarische rots van 321 meter.
De Drachenfels is een vroeg-middeleeuwse burchtruïne, met een prachtig uitzicht op het Rijndal. Ietwat hoger ligt een neogotisch kasteel van 1880, gebouwd door de zoon van een cafébaas. Dit persoontje bleek een financieel genie, want hij hielp bij de financiering van het Suez- en Panamakanaal. In 1973 werd Drachenfels gerestaureerd door een multimiljonair die er een kunstcollectie in onderbracht, opengesteld voor het publiek.

 

DRACHENFELS, de legende:
Volgens de legende zou een kwaadaardige draak op de Drachenfels gewelddadig aan zijn einde zijn gekomen, waarbij zijn bloed langs de rots stroomde. Als herinnering aan deze heugelijke gebeurtenis noemt men de rode wijn afkomstig van deze helling: 'Drachenblut'. Zie ook: www.drachenfelsbahn-koenigswinter.de en www.siebengebirge.com.

 

VAN BONN tot en met DÜSSELDORF

Bonn (LO – kmr.655)
Bonn is de voormalige hoofdstad van Duitsland, maar verloor deze status aan Berlijn enkele jaren nasat het land terug werd één gemaakt. Het is geen miljoenenstad en telt zelfs minder inwoners dan Köln. Bonn is niet echt een toeristenstad, we stellen je enkele bezienswaardigheden voor.
Bonn is de geboortestad is van Beethoven. Zijn geboortehuis is nu ingericht als museum. Tijdens een wandeling door de stad zal je nog dikwijls getuigen zien van de verbondenheid met Beethoven. De Münsterkathedraal dateert van de 13de eeuw en is toegewijd aan Cassius en Florentius, twee Romeinse soldaten die hier als martelaar gevangen zaten. Meer informatie: www.bonn-region.de.

 

Köln (LO – kmr.688)
Keulen staat vooral bekend om de DOM, de Altstadt en eau de cologne 4711

De Dom
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Keulen voor een groot deel verwoest, maar de Dom bleef overeind, weliswaar behoorlijk beschadigd. Dit indrukwekkende gebouw is Duitsland’s grootste gotische kathedraal. In 1248 werd de bouw ervan aangevangen, pas 80 jaar later werd het wereldberoemde koor ingewijd. Maar het zou duren tot 1880 vooraleer de kerk volledig af was. De Dom is 144 meter lang, 86 meter breed en heeft torens tot 157 meter hoog. Je kunt de zuidelijke toren beklimmen tot een hoogte van 97 meter. Die klim over 509 treden leidt voorbij de klokkenkamer met zijn 8 klokken. Het bekendste kunstwerk is de gouden sarcofaag achter het altaar, die als de grootste van het westen wordt beschouwd (1181): het Drie-Koningen schrijn. In dit schitterende voorbeeld van goudsmeedkunst uit de middeleeuwen rusten de relikwieën van diverse heiligen. Verder zijn er onder meer te bewonderen: het Gero-kruis (houten kruisbeeld van voor 1000, reusachtig groot), het oudste venster van de dom (uit 1260), de Madonna van Milaan (1320), stenen graftomben, de schatkamer die een van de belangrijkste van Europa is, met onder meer het Hillenius codex, een handschrift uit 1025. Meer info op www.koelntourismus.de

Glockengasse 4711
Iedereen kent de Eau de Cologne, het parfum dat origineel het nr. 4711 (zevenenveertigelf) draagt. Maar van waar deze Franse benaming? Hoe kwam dit nummer 4711 op de fles terecht? Het nummer 4711 was het huisnummer waar de “Eau de Cologne” werd gecommercialiseerd. Het was Napoleon die in 1796 opdracht gaf om alle huizen te registreren. Vier jaar voor het besluit van Napoleon was zoon Wilhelm Mühlens getrouwd met Catharina Moers en als huwelijksgeschenk kregen ze van de Karthuizermonnik Franz Marina Farina het geheime recept voor een "Aqua Mirabilis", een soort mirakelwater.
Als zakenman realiseerde Wilhelm Mühlens zich onmiddellijk het potentieel van dit geschenk. Het "Keuls water Farina" zoals het eerst bekend werd was een succes in zoverre dat Wilhelm Mühlens enkele jaren later tegenover de ouderlijke zaak een eigen parfumeriefabriek begon. Die kreeg als adres "Eau de Cologne- & Parfümeriefabrik Glockengasse 4711 gegenüber der Pferdepost von Ferd. Mühlens" om haar te onderscheiden van andere fabriekjes die op dat ogenblik allemaal Keuls water produceerden. Hij ontwierp zelf een goudblauw etiket waarin het huisnummer 4711 de centrale plaats kreeg. Zelf zal hij wel nooit vermoed hebben dat dit cijfer uiteindelijk de bekende roepnaam voor zijn "aqua mirabilis" zou worden. Meer info: www.4711.com

 

Düsseldorf (RO – kmr.744)
Voor Düsseldorf zijn er superlatieven te weinig. Het is niet alleen de hoofdstad van de deelstaat Nordrhein-Westfalen maar is ook toonaangevend op vlak van mode. De culturele toerist komt in Düsseldorf zeker niets tekort met een paar waardevolle musea. Vele invloedrijke bedrijven hebben hier hun hoofdkwartier gevestigd. Industrie is er vrijwel niet aanwezig. Düsseldorf ligt immers op de rand van het Ruhrgebied. Düsseldorf werd fel gebombardeerd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een paar oude gebouwen zijn overeind gebleven of gerestaureerd, zoals het Rathaus (stadhuis) en de Schlossturm (slottoren, nu Scheepvaartmuseum) in de Altstadt of oud stadsgedeelte.

Link_portalbinvrt
Link_CBRB Link_KonSchut
Link_BLN Link_BVB
Link_PBV Link_INE
Link_Blueroad Link_Flexfleet
Link_OCB Link_eu_Edinna
Link_EICB Link_BTB
Link_Agentschap Link_CCR
Link_WWINN Link_Rivers
Link_eu_Platina Link_eu_naiades
Link_Vaarweg Link_wetgeving
Link_techniek en bemanning
Link_Schuttevaer Link_Scheepvaartkrant
Link_Binnenvaartkrant Link_NT
EICB.png
Ga naar boven