Het project 'Pieken in Bereikbaarheid' heeft als doel om er voor te zorgen dat bedrijven en bedrijfsterreinen met veel goederenvervoer over de weg - in de Provincies Noord Holland, Utrecht en Flevoland - een dagelijkse verbinding per binnenschip krijgen met de havens van Rotterdam en Amsterdam en met luchthaven Amsterdam Schiphol. Het goederenvervoer over de weg in de Randstad kan daardoor voor een belangrijk deel naar water worden verplaatst.

Een nieuw concept in de markt zetten.
Er bestaan veel initiatieven om transport van weg naar water te verplaatsen. De meeste initiatieven willen een strategie formuleren, vervoersstromen inventariseren of een organisatie opzetten om kennis uit te wisselen. Weinig initiatieven willen een nieuw transportsysteem operationeel in de markt zetten. Het traject van plan tot en met uitvoering is namelijk veel complexer dan het traject van idee tot plan. Een nieuw concept in de markt zetten én door de markt geaccepteerd krijgen vereist minimaal drie jaar maar waarschijnlijk vijf jaar van gegarandeerde inzet van alle betrokken partijen (overheden, verladers, vervoerders, terreineigenaren en financiers). Het project 'Pieken in Bereikbaarheid' heeft de hoge ambitie om samen - bedrijven en overheid - het team te vormen dat deze inzet wil leveren. Daarbij zal contact worden gelegd met alle initiatieven in en buiten de drie provincies die kunnen bijdragen aan de realisatie van het gewenste resultaat: een netwerk van bedrijven en bedrijfsterreinen met dagelijkse verbinding over water met de zeehavens en de luchthaven.

Logistieke centra onbereikbaar
Het goederenvervoer in Nederland is sinds de jaren zestig enorm gegroeid. Al deze extra zeecontainers, afvalcontainers en bouwmaterialen worden over de wegen van de Randstad aan- en afgevoerd. Gelijktijdig nam ook het personenvervoer enorm toe. De capaciteit van de wegen is in die jaren echter veel minder gegroeid. Dagelijkse files en stilstand op wegen zijn het gevolg waardoor de logistieke centra van Nederland onbereikbaar raken en negatieve (milieu-) effecten zoals luchtverontreiniging, lawaai en verkeersonveiligheid fors zijn toegenomen.

Files blijven groeien
Economische crisis of niet, de prognose is dat het goederenvervoer fors zal blijven groeien en zelfs zal verdubbelen in omvang. Er zijn echter geen plannen om de wegen in Nederland zodanig uit te breiden dat ze de huidige files kunnen wegnemen of de verdubbeling van het goederenvervoer kunnen opvangen.

Van weg naar water
Veel bedrijfsterreinen in Nederland liggen aan weg en water . De Nederlandse vaarwegen hebben ruim voldoende capaciteit om een groot deel van het huidige goederenvervoer over water te laten gaan en om de toekomstige groei van het goederenvervoer op te vangen. Lawaaiige vrachtwagens verdwijnen uit de straat en er komt een rustig binnenschip voor terug. Verplaatsen van weg naar water is dus de oplossing. Toch gebeurt dit maar erg weinig. Blijkbaar blijft goederenvervoer over de weg voor bedrijven de meest aantrekkelijke optie. Daardoor zullen de files blijven groeien en nemen de negatieve effecten op het milieu ook toe, juist in de dichtbevolkte Randstad.

Stand van Zaken december 2009

Reeds bereikte resultaten
a) De drie grootste logistieke knooppunten van Nederland (de havens Amsterdam en Rotterdam en Schiphol) hebben gezamenlijk een nieuw logistiek concept ontworpen. Kern van het plan is het inrichten van containertransferia aan de randen van steden. Vrachtwagens leveren containers daar af, waarna binnenvaartschepen de containers door de Randstad transporteren. Het Pieken project wil daarnaast overslagpunten aanleggen bij grote bedrijfsterreinen. Er wordt voortgebouwd op succesvolle praktijkervaringen met dit nieuwe vervoersysteem in een beperktere opzet.

b) Een Masterplan is gereed. Knelpunten en oplossingen voor goederenvervoer over water zijn geanalyseerd. Zo blijken per overslagpunt 25 tot 40 gemeentelijke en provinciale vergunningen nodig voor de overslag van goederen op binnenschepen in stedelijk gebied. Een concreet knelpunt is de geluidsnormering. Het gebruik maken van subsidieregelingen, gericht op dit type initiatieven, blijkt soms lastig. Het project overlegt met overheden hoe verbetering mogelijk is en probeert de kip-ei-situatie te doorbreken, waarbij bedrijven wachten met investeren totdat ze alle vergunningen hebben, en overheden wachten met begeleiding en ondersteuning totdat bedrijven hun investering garanderen.

c) Er is een selectie gemaakt van 23 bedrijfsterreinen met potentie voor aansluiting op het nieuwe vervoersysteem. De totale investeringsomvang van alle locaties bedraagt circa €500 miljoen. De fase van ontwikkeling verschilt sterk. Bij 9 locaties hebben investeerders een plan voor de aanleg van een overslagpunt opgesteld. Bij enkele terreinen kan de vergunningprocedure worden gestart, één overslagpunt is vrijwel operationeel en één is in oktober 2009 gestart.

d) Als ‘proof of concept' heeft de Haven Amsterdam een vervoerdienst over water opgezet langs grote bedrijfsterreinen aan het IJsselmeer (rondje IJsselmeer). De uitvoering is, via tendering, overgedragen aan een commerciële marktpartij. Deze aanpak heeft op zich geleid tot nieuwe bedrijfsinitiatieven.

Huidige lopende activiteiten
a) Enkele grote bedrijven gaan het nieuwe goederenvervoersysteem operationeel in uitvoering brengen voor de hoofdvaarwegen in Noord-Nederland. Eerst wordt een containerverzamelpunt (full supply hub) opgezet, waar kleinere schepen containers aanleveren en vervolgens een verbinding tussen twee containerterminals in Amsterdam en Rotterdam op basis van grotere schepen. Essentie is dat concurrenten samenwerken om een systeem vernieuwing te realiseren, o.a. door hun lading te bundelen, zodat transporten goedkoper plaatsvinden dan in de huidige situatie, waarin iedereen met eigen kleine binnenvaartschepen heen en weer pendelt. Vanuit de overslagpunten kunnen zo ook het
achterland en overzeese bestemmingen worden bereikt. Op smallere vaarwegen met minder vervoer zal een andere vorm van ladingbundeling nodig zijn om aan te takken op de systeemaanpak, bijvoorbeeld door zeecontainers, afvalcontainers en containers met bouwmaterialen te combineren.

b) Voor het transport van bloemen en planten per container voor de Bloemenveilingen (dat nu voor 100% over de weg gaat) worden proeven uitgevoerd. (opm. Paul Hoekman. Inmiddels uitgevoerd. Zie artikel "Plantenshuttle")

c) Verder is een IT-systeem voor transportdocumenten in ontwikkeling om lading digitaal te boeken en administreren.

Komende activiteiten
Binnen het project staan een aantal activiteiten op stapel. Het project werkt ondermeer aan

a) een kwantitatieve analyse van de milieuverbeteringen die het Piekenproject kan opleveren,

b) de ontwikkeling van een drijvend containertransferium en

c) het organiseren van Masterclasses per provincie voor overheidsfunctionarissen over havens, goederenvervoer en logistiek.

Meer artikelen over innovaties in vervoer en logistiek.