De conventionele schroef is als scheepsvoortstuwer nagenoeg volledig geoptimaliseerd. Desondanks blijft het rendement van de conventionele scheepsschroef beperkt, aangezien een deel van de stuwkracht verloren gaat in radiale richting in plaats van de gewenste axiale richting. Het walvisstaart wiel is een nieuwe vorm van voortstuwing, waarbij dit probleem grotendeels wordt opgelost. Het wiel is een soort van schoepenrad, bestaande uit vier beweegbare bladen die worden bevestigd tussen twee identieke tandwielkasten.

Deze kasten zijn geplaatst aan de uiteinden van het wiel, en zorgen voor de aandrijving van het wiel. Het daarvoor benodigde vermogen wordt geleverd door de scheepsmotor (geplaatst boven het walvisstaart wiel), die via een tandwielkast in verbinding staat met de tandwielkasten van het wiel. Daarnaast verzorgen servo-motoren de aandrijving van de beweegbare bladen van het wiel. Kortom, het voortstuwingsysteem bestaat uit een rondraaiend wiel, met beweegbare bladen. Het wiel zal achter het schip, onder de waterspiegel worden gemonteerd en zal niet onder de kiel van het schip uitsteken. De bladen worden tijdens het ronddraaien van het wiel voortdurend in de meest ideale positie gezet, zodat zij voortdurend een maximale hydrodynamische lift kunnen leveren. In de praktijk betekent dit dat elk blad, gedurende één omwenteling dezelfde beweging als een walvisstaart maakt. Deze beweging en daarmee de voortstuwing is zeer efficiënt, doordat een relatief groot wateroppervlak met een relatief kleine versnelling naar achteren wordt geduwd. De efficiëntie van de ronddraaiende en continue van invalshoek veranderende bladen wordt verder verhoogd, doordat het bewegingspatroon van de bladen tevens kan worden aangepast aan de specifieke interne, dan wel externe kenmerken van het schip, zoals belading en stroming. Zodoende is de aanstroming van water naar en de geometrie van de bladen steeds optimaal, met een hoog rendement tot gevolg. Oftewel, het voortstuwend vermogen van het wiel is hoog, waardoor een schip per wielomwenteling (tegen eenzelfde brandstofverbruik) een grotere afstand kan afleggen dan voorheen met een conventionele schroef het geval was. Walvisstaart verwacht dat de techniek in de loop van 2006 praktische toepassing zal vinden, allereerst in de binnenvaart. 

Bron: Brochure "Brandstofbesparende en CO2-reducerende technieken in de binnenvaart", 2006

Zie ook Walvisstaartwiel krijgt nieuwe kans