In West Europa is de duwvaart een normaal begrip. Je komt deze manier van varen overal tegen. Er wordt gevaren met grote en kleine duwboten met één of meerdere duwbakken of met zogenaamde koppelverbanden die een duwbak voor of naast het motorvrachtschip hebben gekoppeld. Soms zelfs drie bakken. Over het algemeen kiest men voor de duwvaart omdat men de bakken kan achterlaten en vervolgens andere bakken weer kan meenemen. Op deze manier wordt een duwboot zo efficiënt mogelijk ingezet. In de containervaart wordt ook regelmatig een duwbak bij een laad- of losplaats achtergelaten, zodat ook het motorschip op andere plaatsen in de haven(s) kan laden/lossen. Er zijn ook gemotoriseerde container-duwbakken die in de haven gewoon hun eigen weg gaan. Na het laden/lossen wordt de duwbak weer opgepikt en vervolgd het samenstel de reis. Op deze manier wordt zo weinig mogelijk tijdverlies opgelopen.

Duwvloot
In West-Europa bestaat de duwvloot uit ruim 1100 grote en kleine duwboten en bijna 2900 duwbakken waarvan 160 tankduwbakken. De rest is bestemd voor het vervoer van drogelading. Een deel van de kleine duwboten zijn ook sleepboten. Deze boten waren van oudsher sleepboten en zijn in de loop van de tijd ook voor duwvaart geschikt gemaakt. Nederland zelf beschikt over 533 duwboten (waarvan 377 duw-/sleepboten) en 990 duwbakken.

Grote duwvaart tussen de zeehavens en het Ruhrgebied
Grote duwboten en duweenheden worden vooral ingezet voor het vervoer van kolen en ertsen tussen de zeehavens (met name Rotterdam) en het Ruhrgebied. Gemiddeld beschikken de duwboten over 3 hoofdmotoren met een gezamenlijk vermogen van 5500 pk. Voor wat betreft het motorvermogen, zijn er nog flinke uitschieters. De zwaarste jongens zijn Herkules XVI met 6540 pk; Albert Auberger en de Veerhaven III met ieder 6000 pk en de Rhenus Schub I met 2 motoren van maar liefst ieder 2941 pk (tot. 5882 pk). Overigens varen tussen de zeehavens Rotterdam en Antwerpen ook dagelijks een paar flinke duweenheden geladen met containers. Voor dit vervoer heeft men echter niet zoveel motorvermogen nodig als op de Rijn waar het water flink tot hard stroomt. Op de Rijnvaart geldt zelfs dat de duwboot voorstroom de duweenheid stil moeten kunnen leggen en dan heb je nogal wat motorvermogen nodig.

Grootste vervoerders
De grootste vervoerders zijn ThyssenKrupp-Veerhaven (Veerhaven-duwboten) en Imperial Reederei-Gruppe (Herkules-duwboten). Zij vervoeren jaarlijks grote hoeveelheden kolen en erts van Rotterdam naar het Ruhrgebied in Duitsland. De ladingsoorten worden voornamelijk bij de overslagbedrijven EECV , CTE, EMO, EBS en OBA geladen. De duwboten varen via het Hartelkanaal, Oude Maas, Beneden- en Boven-Merwede, Waal en Rijn naar de loshavens in het Ruhrgebied . De lading gaat vooral naar de twee staalwerken ThyssenKrupp en Hüttewerke Krupp Mannesmann. Naar deze bedrijven wordt jaarlijks miljoenen tonnen ertsen en kolen aangevoerd via de binnenvaart. Voor de aanvoer van deze stoffen wordt een zogenaamde just-in-time systeem toegepast omdat de bedrijven, vooral ThyssenKrupp Stahl, geen onbeperkte opslagmogelijkheid hebben. Alleen al naar de hoogovens van ThyssenKrupp Stahl wordt dagelijks 60 à 70.000 ton aangevoerd vanaf de zeehavens in Amsterdam-Rotterdam-Antwerpen.

ThyssenKrupp-Veerhaven heeft voor dit transport 10 grote duwboten varen, waarvan het bedrijf zelf 7 duwboten exploiteert. De drie resterende duwboten worden bij partnerrederijen ingehuurd. Tevens beschikt ThyssenKrupp- Veerhaven over zo’n 100 duwbakken, waarvan ruim 70 duwbakken eigendom zijn van het bedrijf zelf. De Imperial Reederei-Gruppe beschikt eveneens over 10 duwboten en 80 duwbakken. Globaal zijn 40% van de duwbakken onderweg en bevinden 60% van de duwbakken zich in de laad- en loshavens. Meer over ThyssenKrupp-Veerhaven leest u in de volgende documenten: ThyssenKrupp- Veerhaven (pdf 2,1Mb), Afstudeeropdracht Joppe J. Burgers (2005) en Veerhaven heeft strakke overlevingsstrategie (pdf 3,5Mb), Weekblad Schuttevaer, 22-12-2007

Reisduur
De afstand van Rotterdam naar het Ruhrgebied bedraagt ca. 240 km. Een afgeladen 4-baks duweenheid met ca. 11.000 ton vaart deze afstand stroomopwaarts in 26 uur, een 6-baks duweenheid met ca. 16.000 ton in 28 uur. Stroomafwaarts varen de lege duwkonvooien in ca. 12 uur vanaf het Ruhrgebied naar de diverse laadhavens in Rotterdam (Europoort / Maasvlakte). Het aan- en afkoppelen van de duwbakken door de duwboten bedraagt ca. 3 uur per rondreis.

Schepen inhuren
Bij laag water (minder dan 4,00 m Ruhrorter Pegel) of piekmomenten (drukte) wordt voor een kortere periode aanvullende scheepsruimte ingehuurd. Bij voorkeur extra duwboten maar ook grote motorschepen of koppelverbanden. Inzet van een groter aantal motorschepen is in het logistieke concept van de duwvaart vaak ongunstig. Dat komt omdat voor de duwboten extra wachturen ontstaan doordat de duwbakken niet op tijd voor de konvooisamenstelling beschikbaar zijn.

Duwboten en duweenheden
Voor het transport van de dagelijkse grote hoeveelheden kolen en erts worden hoofdzakelijk duwboten met duwbakken ingezet. Het vervoer wordt grotendeels verzorgd door ThyssenKrupp-Veerhaven met de zogenaamde Veerhaven-duwboten en Imperial Reederei-Gruppe met de Herkules-duwboten. Meestal varen deze duwboten met 4 duwbakken en bij een hogere waterstand regelmatig met 6 duwbakken. De duwbakken zijn van het type Europa II duwbakken met een laadvermogen van 2.800 ton. Deze bakken zijn 76,00 meter lang en 11,40 meter breed.

Een 4-baks duweenheid heeft een lengte van ca. 193 meter en een breedte van 22,80 meter. Vanaf een waterstand van 4,00 m Ruhrorter Pegel en hoger vervoert zo’n eenheid 11.000 ton. lading. Een 6-baks duweenheid - met een totale lengte van 269 m - is alleen toegestaan bij bepaalde waterstanden op de rivier en vervoert bij volledige belading 16.000 ton.

De duwboten varen 24 uur per dag, 7 dagen per week en 52 weken per jaar. Eenmaal in de twee jaar worden de duwboten voor een groot onderhoud uit de vaart gehaald. Voor het onderhoud wordt per duwboot 10 à 12 dagen uitgetrokken.

Bemanning
Een duweenheid op de strek zeehavens - Ruhrgebied, bestaande uit een duwboot met 4 of 6 bakken, vaart volcontinue en heeft over het algemeen 6 of 7 bemanningsleden aan boord. Het betreft 2 schippers, 1 stuurman, matrozen en een machinist/motordrijver. Bij 6-baksvaart komt er nog een extra matroos bij. Zij draaien 8 uur-diensten (8 uur op/8 uur af) en varen in een cyclus van 14 dagen varen en 14 dagen thuis.

De grootste duwboten

* Rhenus Schub II, ex-Veerhaven III gezonken
In 2007 is de Veerhaven III verkocht aan Rhenus Partners AG & CO in Duisburg. De nieuwe scheepsnaam werd Rhenus Schub II. De duwboot zou ingezet worden op de Donau en vertrok op 17 mei 2008 als sleep uit Sliedrecht met bestemming Konstanza (Roemenië). Als sleepboot werd de Griekse zeesleper Europe ingezet. Konstanza heeft de Rhenus Schub II echter nooit bereikt. Op 4 juni is de duwboot, tijdens een storm op de Middellandse Zee, afgezonken. Het Rhenus Schub II ligt nu op grote diepte ter hoogte van het Griekse schiereiland Peloponnes. Persoonlijke ongelukken deden zich niet voor. Een triest eind voor een duwboot die vele jaren dienst heeft gedaan op de Rijn en nog steeds in goede staat verkeerde.

Bronnen: o.a. document "Met 18.000 ton op de Rijn"; www.Veerhaven.com; www.imperial-reederei.de; www.debinnenvaart.nl; www.aquaron.tk